حمایت از کالای ایرانی | دوشنبه، ۲۸ آبان ۱۳۹۷

برنامه‌سازان پژوهشگر، پژوهشگران برنامه‌ساز - صفحه محتوايي يادداشت

 

 

يادداشت

برنامه‌سازان پژوهشگر، پژوهشگران برنامه‌ساز

برنامه‌سازان پژوهشگر، پژوهشگران برنامه‌ساز

 

استفاده از عنصر پژوهش در برنامه‌ها، موضوعي نيست که بتوان آن را با بخشنامه و ابلاغيه در سطح سازمان بزرگي چون صدا و سيما ساري و جاري کرد. اساسا نوع ارتباط بين پژوهش و رسانه، ارگانيک و ساختاري است. پژوهش، باوجود برخي گفته‌ها و نوشته‌ها، همراه توليد نيست بلکه ماهيت توليد است. توليد منهاي پژوهش، تيري است بي‌هدف و تلاشي است بي‌جهت.
برنامه‌ريزي براي تعامل بين پژوهش و توليد، بايد به مکانيسمي عملي و حساب‌شده منجر شود که طي آن، محققان سازمان در کنار عوامل فني و محتوايي برنامه‌ها، وظايف مشخصي را به‌عهده بگيرند. اين وظيفه، لزوما نه از نوع مشورتي يا نظارتي صرف، بلکه بايد کاملا کاربردي و در مراحل توليد برنامه، لازم‌الاجرا باشد.
رابطه تحقيق و توليد در صداوسيما، پيچيده و غامض نيست اما ظرافت‌هايي دارد که در صورت توجه به اين ظرافت‌ها مي‌توان به مکانيسم قابل اتکايي براي ايجاد تعامل مناسب بين تحقيق و توليد دست يافت. بدون شک، بهترين برنامه‌سازان سازمان صداوسيما «برنامه‌سازان پژوهشگر» و بهترين پژوهشگران سازمان، «پژوهشگران برنامه‌ساز» هستند. اما اين ايده لزوما به اين معنا نيست که برنامه‌سازان را بايد از بين پژوهشگران يا پژوهشگران را از بين برنامه‌سازان انتخاب کرد. برنامه‌سازان بايد به نقش و تأثير پژوهش در بالندگي و اثربخشي برنامه‌هاي راديويي، تلويزيوني و حتي گزارش‌هاي خبري باور و به اين باور التزام داشته باشند. اين باور زماني شکل مي‌گيرد که برنامه‌ساز، اثرات مثبت و سازنده کاربست پژوهش را در پروسه قبل، حين و پس از توليد برنامه براي طراحي محتوا، پيشبرد اهداف برنامه و اطلاع از بازخورد آن، به عينه لمس و درک کرده باشد. کمي عقب‌تر، محتواي پژوهش‌هاست که در عين علمي و پژوهشي بودن، لازم است کاربردي و در خدمت رسانه باشد. پژوهش رسانه‌اي، گرچه در خدمت علم محض نيست اما قطعا علمي است. مختصات دقيق و عملياتي پژوهش برنامه‌اي بايد روشن و مشخص شود. پژوهش برنامه‌اي، پژوهشي از نوع گردآوري اطلاعات متفاوت و گاه ضد و نقيض نيست. پژوهش برنامه‌اي، پژوهشي است که راه را براي انتخاب برنامه‌ساز مهيا مي‌کند؛ انتخاب رويکرد، انتخاب روش، انتخاب مخاطب، انتخاب موضوع و انتخاب فرم. به همين خاطر لازم است پژوهشگر برنامه‌اي، مختصات دقيق يک برنامه راديويي، تلويزيوني يا خبري، سطح و عمق اثربخشي بر جامعه مخاطبان و اثرات مورد انتظار برنامه‌ها را بشناسد. اين مهارت علاوه بر مهارت‌هاي پژوهشگري است. از سوي ديگر، برنامه‌ساز نيز بايد شناخت کافي از روش‌ها، منابع و رويکردهاي پژوهشي داشته باشد. به تعبير ديگر، برنامه‌ساز بايد بداند پژوهش چيست و چگونه بايد از آن بهره بگيرد و اگر خود دستي در کار پژوهش هم داشته باشد، قابليت‌هاي خود را براي برنامه‌سازي در حد مورد انتظار براي رسانه ملي ارتقا داده است.

سيدمحسن لطيفي - مديرکل صداوسيماي مرکز آذربايجان شرقي