جهش تولید | یک‌شنبه، ۴ آبان ۱۳۹۹

حیات برپایه رسانه های ارتباطی و تکنولوژی در «عصر اطلاعات» - صفحه محتوایی خبر

 

 

حیات برپایه رسانه های ارتباطی و تکنولوژی در «عصر اطلاعات»

  کشورهای در حال توسعه همچون ایران برای نیل به پیشرفت و رقابت با کشورهای توسعه یافته باید خود را با الگوهای تغییر یابنده جهانی منطبق با فرهنگ بومی هماهنگ سازند، همچنین باید ضمن تماس با روند جاری و آتی تکنولوژی های ارتباطی جدید، به توانائی های خود پی برده و به ابداع روش هایی برای آموزش، یادگیری، کار، تفریح، و فعالیت در جهانی بپردازند که اجزای آن به طور فزاینده به هم وابسته است...

جهانی که به سوی کوچک تر شدن و در عین حال پیچیدگی بیشتر سیر می کند؛ جهانی که در آن اطلاعات، محرک عمده، دانش، بوجود آورنده قدرت و رسانه های جمعی دارای نقش کلیدی می باشند . امروزه این قدرت است که سرمایه مسلط به شمار می رود و نفع شخصی انگیزه اساسی روابط در شرایط محلی، منطقه ای، ملی و بین المللی است.

ما هم اکنون در یک «دهکده جهانی» با پیوندهای الکترونیکی و مخابراتی زندگی می کنیم که بر شالوده ای کاملا اطلاعاتی استوار است. به بیان دیگر، در « عصر اطلاعات » زندگی می کنیم که برای بقای خود به رسانه های ارتباطی و تکنولوژی های اطلاعاتی وابسته است.امروزه توان رقابت، رفاه اقتصادی، به صورت یگانه اصل مشروع بین المللی برای اندازه گیری میزان موفقیت یک ملت درآمده است؛ و یکی از مؤلفه های حیاتی برای دستیابی به چنین موفقیتی، علاوه بر دسترسی به تکنولوژی ها، دانش بکارگیری آنها در جهت نیل به این هدف  می باشد. تکنولوژی های اطلاعاتی روابط انسانی را در سرتاسر جهان چه در جهت بهبود و چه در جهت عکس تغییر شکل داده  است.

alt


تجارت، بانکداری، آموزش، همه و همه وابسته به جریان اطلاعاتی بوده و به کمک تکنولوژی های ارتباطی جدید همچون کامپیوتر، ماهواره، تلفن، تلویزیون، فیبر نوری، ریزتراشه ها و تلفن های هوشیار تسهیل گردیده اند.

از دیدگاه تکنولوژی اطلاع رسانی تلفن را می توان یکی از حیاتی ترین ابزارهایی دانست که نه تنها ما را به ایجاد رابطه شخصی با دیگر مردم، از طریق صدا و دورنویس قادر می سازد، بلکه کامپیوترهایمان را نیز با هم مرتبط می سازد و به ما امکان دیدن یکدیگر را از طریق صفحه های تلویزیونی می دهد.

عصر اطلاعات همه چیز زندگی مردم حتی در دور دست ترین روستاها را دگرگون ساخته است. به شرط در اختیار داشتن برخی از ضروریات زندگی جدید همچون برق و تلفن و دسترسی به رادیو و تلویزیون مردم این مناطق به طور ناخودآگاه اعضای شایسته دهکده جهانی شناخته می شوند . در یک چنین دهکده ای که صداها و تصاویر از فواصل دور و از طریق رسانه های الکترونیکی می تواند به عنوان ابزار قدرتمند جنگ روانی و تبلیغاتی عمل کنند؛ ساکنین آن نیز به گونه ای اجتناب ناپذیر به درک خاص خود از مکان ها، افکار، رفتار، انتظارات، علایق، دوست داشتن و بیزاری های مردمان دیگر دست می یابند. با کسب مهارت های خواندن و نوشتن و دسترسی به کامپیوتر و شبکه جهانی اینترنت، آنها  توانستند به عنوان مشارکت کنندگان بلافصل و نه فقط مشاهده گر جامعه جهانی درآمده و با میلیون ها انسان دیگر در سرتاسر گیتی به مراوده بپرازند.

به وضوح، انقلاب ارتباطات، اطلاعات و  تکنولوژی همچنان به اصلاح و معرفی دوباره و تجدید ساختار جوامع انسانی در سراسر جهان ادامه می دهد. همانند دگرگونی های قبلی که در نتیجه به کارگیری ابزار یا تکنولوژی های جدید در جوامع انسانی به وقوع پیوست، تکنولوژی های ارتباطی نیز به دگرگونی های گسترده ای منجر شده اند.

برای نخستین بار در تاریخ بشر، اطلاعات کالایی است که با اشاره سرانگشتان به دست می آید! در واقع شبکه های رایانه ای برای میلیون ها انسان یک کانال تبلیغاتی به ارمغان آورده تا بدین طریق به بسط ایدئولوژی خود در جهان بپردازند. علاوه بر این، شبکه های رایانه ای را می توان آزاد ترین و در عین حال هشدار دهنده ترین عامل در مجموعه تکنولوژی های ارتباط جمعی به شمار آورد تا اندازه ای که هر کس در هر کجا و با هر مرام شخصی یا ایدئولوژی قادر به توزیع پیام بین میلیون ها نفر و بدون هر گونه ممیزی قبلی خواهد بود.

در هیچ کجای دنیا نمی توان سراغ گرفت که گستره ارتباطات اینچنین به سرعت در حال رشد نباشد جایی که در آن فلسفه و تکنولوژی، ارتباطات میان فردی و جمعی، ارتباطات میان فرهنگی و بین المللی، واقعیت و غیر واقعیت، نفرت و عشق، کامپیوترها و مردم با یکدیگر ادغام شده باشند. والاترین توانایی فضای اطلاعاتی جدید در دموکراتیزه کردن روند ارتباطات از طریق فراهم آوردن میدانی برای به گوش رساندن آنچه تا پیش از این شنیده نمی شد، نهفته است. به همین نحو صداهای بگوش نرسیده نیز باید به قوت ها و محدودیت های این رسانه واقف باشند تا بتوانند به هر ترتیب از آن منتفع گردند.

این نکته را نباید از نظر دور داشت که مهمترین علت پدیدار شدن و محبوبیت تکنولوژی های اطلاعاتی،  پاسخگویی آنها به انبوه نیازهای مالی و سیاسی است.

alt

به گفته رتکین: «امروزه دولت ها و منافع تجاری به تقسیم و ایجاد حوزه هایی درون یکدیگر و تبدیل سیاره زمین به یک مجموعه تجاری متشکل از منابع قابل بهره کشی منجر گردیده است»

وقتی ارتباطات فضایی به تحقق رسید تنها تعداد انگشت شماری از کشورهای اقدام به ارسال ماهواره برای خود یا مشتریانشان در مداری محدود کردند. نتیجه آن شد که صاحبان اینگونه وسایل مخابراتی از توانایی رسوخ عمیق به درون فرهنگ کشورهای مصرف کننده برخوردار گردیدند که این به نوبه خود تنش دیگری بین نیم کره جنوبی و شمالی به وجود آورد که بدان «امپریالیسم فرهنگی» یا «دخالت فرهنگی» می گویند که به  تعبیر رهبر معظم انقلاب هجمه فرهنگی یا تهاجم فرهنگی نام گرفت .

«ما در دوره ای انتقالی زندگی می کنیم که بر سیاست و اقتصاد قرن آینده تاثیر خواهد گذاشت. دیگر از هیچ محصول یا تکنولوژی شرکت ها یا صنایع خبری نخواهد بود. تنها چیزی که داخل مرزهای ملی یک کشور باقی خواهد ماند، مردمی خواهند بود که آن ملت را تشکیل می دهند. لیاقت های هر ملتی همانا مهارت ها و روشن بینی های آن است؛ و اساسی ترین مهارت سیاسی هر ملتی عبارت خواهد بود از توانایی کنار آمدن با نیروهای گریز از مرکز اقتصاد جهانی که رشته پیوند دهنده اعضای یک ملت را از هم می گسلد و ثروتی هر چه سرشارتر در اختیار ماهرترین و روشن بین ترین افراد قرار خواهد داد در حالی که استاندارد زندگی افرادی را که از مهارت کمتری برخوردارند تنزل خواهد بخشید.»

تکنولوژی های اطلاعاتی مرزهای فیزیکی ملت ها را با توجه به جریان موجود اطلاعاتی کمرنگ ساخته است. برخی چنین استدلال می کنند که به هم پیوستگی الکترونیکی و دسترسی به شبکه های جهانی می توان از طریق راه دادن به اطلاعات کنترل نشده به داخل مرزها و رسانیدن آن به دست مردم ناآگاه با خطرات اطلاعات کنترل نشده  به بی ثباتی حکومت ها  بینجامد.

«دسترسی هر چه بیشتر به اطلاعات برای دموکراسی، که همواره از هر چه مطلع تر بودن شهروندان منتفع گردیده، مفید و برای توسعه، همکاری های حرفه ای و علمی و بسیاری دیگر از فعالیت ها سودمند واقع گردیده است. رشته های گسترده تر ارتباطی که هم اکنون تسهیل گردیده نیز می تواند مردم جهان را همبسته گرداند. تصاویر رسانه ای درخصوص رنج های بشری، مردم را برانگیخته تا نگرانی و همبستگی خود را با آنها که در دورترین جاها بسر می برند از طریق یاری رسانی به نیروهای امدادی و درخواست توضیح و عمل از دولتمردان اعلام کنند. تاثیر رسانه ها بر شکل گرفتن سیاست خارجی در بسیاری کشورها بسیار بارز است.»

بدین ترتیب رسانه های ارتباط جمعی را می توان نه تنها به مثابه نیروی محرک در پشت سر تغییرات اجتماعی و فرهنگی قلمداد کرد، بلکه عاملی برای تحرک سیاسی در مرتبه ملی و بین المللی به حساب آورد.

عبدظریف هاشمی مهر - کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی - مدیر آرشیو مر کز کهگیلویه وبویر احمد