جهش تولید | جمعه، ۲ آبان ۱۳۹۹

رامتین بالف، کارگردان مستند رود لیان: بوشهر بهشت پنهان طبیعت است - صفحه محتوایی خبر

 

 

رامتین بالف، کارگردان مستند رود لیان: بوشهر بهشت پنهان طبیعت است

رامتین بالف، کارگردان تئاتر، نمایشنامه نویس و مستندساز است که تا کنون فیلم هایی نظیر نای بست، فراموشخانه، دیگران، برکت و کوخت، پاجنگرک، پامرغی آمریکایی و... را ساخته است. رامتین بالف هنرمند سرشناس بوشهری چند روز پیش موفق شد سیمرغ بلورین بهترین فیلم مستند برای فیلم مستند «رودخانه‌های لیان» از سی و یکمین جشنواره بین المللی فیلم فجر کسب کند.

سوژه فیلم مستند "رودخانه لیان" چطور شکل گرفت؟

این فیلم مربوط است به مسیر دو رودخانه حله و مند، از ابتدای نشات گرفتن این رودخانه ها از رشته کوه های زاگرس تا زمانی که وارد استان بوشهر می شوند و تا انتها که به خلیج فارس می رسند. در واقع این فیلم تصویری است از حیات وحش و پوشش گیاهی مسیری که رودخانه طی می کند و تاثیری که انسان ها در حاشیه رودخانه گذاشته اند و در انتها هم به جزیره ام الگرم و نخیلو که مکانی هستند برای تخم گذاری پرندگان مهاجر در فصل تابستان، پرداخته ایم. تصویر برداری این فیلم به شکل هوایی، زیر آب و روی آب انجام شده است و به سفارش صدا و سیمای بوشهر و مرکز سیمای استان ها در سال ۸۹ کلید خورده است. این فیلم  ۶۵ دقیقه و بدون نریشن است .

alt

لیان نام منطقه اطراف این رود است؟

لیان، نام تاریخی و باستانی استان بوشهر است، به معنای فروزنده و فروزان. از آنجا که سرزمین بوشهر یک جای گرم و تاریخی است و به ندرت در آنجا بارندگی اتفاق می افتد و طبیعت به ۳ یا ۴ بار بارندگی در این مناطق اکتفا کرده است، به این نام شهرت داشته است. با این حال سرزمین لیان یا بوشهر مکان های بسیار خاص و زیبای پنهانی دارد، از جنگل های حرا گرفته تا حیواناتی که در مناطق حفاظت شده این منطقه زندگی می کنند و همگی از گونه های جانوری بسیار نادر و مهم هستند.

 

برای تولید این اثر دکوپاژ و فیلم نامه تنظیم شده بود؟

ما برای تولید این اثر برنامه ریزی کرده بودیم اما به جهت اینکه کار در طبیعت بود نمی شد دکوپاژی را به صورت برنامه ریزی شده انجام داد.

 

ایران در زمینه تجهیزات تصویربرداری در زیر آب، شرایط مطلوبی دارد؟

امکانات به نسبت بد نیست، البته نه در حد امکاناتی که در اروپا و امریکا استفاده می شود، اما تجهیزات در حد وسایل غواصی و کاور ضد آب موجود است. اما مهم دید و نظرگاه کارگردان است که تصویر برداری چگونه باشد که فیلم خوبی از آب درآید. به نظرم مهمتر از تجهیزات، نگاهی است که فیلم ساز به دنیای زیر آب دارد، و این زاویه دید است که یک فیلم را نسبت به سایر تصاویری که از زیر آب تهیه شده است، متمایز می کند. 


شما به راحتی امکانات مورد نیازتان را بدست آوردید؟

برخی از امکانات وجود داشت و برخی از تجهیزاتی که نیاز داشتیم و نبود خودمان تلاش کردیم و آن را ساختیم.

درخصوص مستند های این دوره از جشنواره، چه ارزیابی دارید و استقبال مردم را چطور دیدید؟

اثرهایی که در این دوره ارائه شده بود به نظرم خوب بود. در خصوص استقبال هم باید بگویم استقبال از اثر من خوب و سالن پر بود و تبلیغات گروه تولید باعث شد که مخاطبان به سینما بیایند در حالی که مسئولین جشنواره برای مستند ها تبلیغات چندانی نکردند.


اینکه برای فیلم های مستند نشست خبری برگزار نشد یا مورد توجه مطبوعات و منتقدان قرار نگرفت فکر نمی کنید این ساختار را به حاشیه برد؟

به نظرم در جشنواره خبرنگاران و منتقدان به روزمرگی افتادند و دنبال مسائل حاشیه ای سینما و سینماگران بودند در حالی که در حوزه مستند کارهای بسیار خوبی اکران می شد اما خبرنگاران و منتقدها کمتر به این سمت می آمدند. البته بسیاری از خبرنگاران و منتقدان در حوزه مستند آشنایی کمتری دارند و شاید به همین جهت کمتر ورود می کنند. بالاخره رسانه بسیار مهم است و باید کارهای زیادی انجام داد تا نه تنها خبرنگاران و منتقدان بلکه عموم جامعه به سمت دیدن فیلم های مستند بیایند.

alt

فکر می کنید با چه عامل یا رویکردی می توان فرهنگ توجه و تماشای مستند را در جامعه رواج داد؟

صدا و سیما باید تبلیغ بکند. تلویزیون رسانه قوی است که در دل مردم جای دارد در این زمینه، بسترسازی های لازم انجام نگرفته است و برای مردم هم خیلی مهم نیست که بخواهند این قضیه را پیگیری کنند و خیلی تمایلی به دیدن مستند در سینما ندارند. در حالی که فیلم مستند را در سینما خیلی بهتر و تاثیرگذار تر می توان رصد کرد و با فضای فیلم دیدن در سینما خیلی فرق دارد. بهترین محیط، محیط سینماست که درآن می توان فیلم را با تمرکز کامل و لذت دید. و اگر جایی باشد که مستند های خوب را برای مردم پخش کنیم خدمت بزرگی به سینما و فیلم سازان مستند شده است و به نظرم این حرکت نباید همزمان با جشنواره رخ دهد و قبل از جشنواره، تلویزیون که اتفاقا این روزها شبکه های خوبی مثل شبکه مستند تاسیس کرده است، به این موضوع بپردازند و درباره فیلم های مستند صحبت کنند.

 

آیا برای نمایش این مستند به شبکه های مختلف تلویزیون اکتفا می کنید یا قصد دارید در سینما ها هم اکران داشته باشید؟

قصد داریم در صورت امکان این اثر هم در سینما اکران شود و هم در زمان های پر مخاطب از شبکه های تلویزیونی پخش کنیم که امیدوارم این اتفاق بیافتد

بحث طبیعت و فیلم های حیات وحش در ایران، نسبت به سایر سبک های ساختاری آن کمتر کار شده است، با اینکه در ایران جاذبه های طبیعی فراوان است و قابلیت های دست به نقدی داریم، اما فیلمسازان کمتری سراغ این موضوع می روند. چه انگیزه ای باعث می شود شما سمت ساخت مستند های طبیعت و حیات وحش بروید؟

علاقه من محیط زیست است و عاشق طبیعت هستم به خصوص اینکه تولید این گونه آثار در ایران کاری سخت است و صبوری می خواهد به طوری که برای تولید مستند رودخانه لیان 3 سال وقت گذاشتیم. قبول کنید این طور نیست که فضاها حی و حاضر باشد و به نظرم ساخت مستند های طبیعت، کار خیلی سختی است چون شما وارد دنیایی خواهید شد که که با آن همزبانی ندارید و با اینکه اطلاعاتی از این موجودات در کتاب ها و پژوهش ها موجود است، باز هم ورود به طبیعت سخت است و پیش بینی نشده است و وقتی می خواهید شروع به تصویر برداری کنید، چون هیچ احاطه ای بر موضوع ندارید، بسیار زمان بر است و در کنار یک کار تخصصی، یک کار تجربی هم هست که به سادگی هم به دست نمی آید.

alt

به خاطر همین سختی هاست که کمتر کسی سراغ این ژانر می رود، چون ما در آفریقا نیستیم، گونه های جانوری زیادی در ایران وجود دارد ولی سازمان یا نهادی که واقعا از حیوانات حمایت کند و اطلاعات جامع و دقیقی در اختیار داشته باشد، نداریم و مشکل دیگر این است که حیوانات ایران از بس در زیستگاه خودشان شکار شده اند، دیگر هیچ احساس امنیتی ندارند و واقعا از صدای ماشین فراری هستند و نمی شود به آنها نزدیک شد و به خاطر همین کار سخت، هیچ تهیه کننده و سازمان یا شرکتی به سمت ساخت مستند حیات وحش یا طبیعت نمی آید چون می ترسند هزینه کند و سال ها بگذرد و نتیجه ای نگیرند. برای همین بیشتر مستند هایی که در ایران ساخته می شود در حوزه اجتماعی است و اخیرا هم مد شده است که همه به سمت موضوعات سیاسی می روند.

 

اما تلویزیون میانه خوبی با مستند های طبیعت و حیات وحش دارد.

چند نفر بیشتر نیستند که در ایران کار مستند حیات وحش انجام می دهند و چون به رسانه ای مثل صدا و سیما وصل هستند بودجه در اختیار دارند و فیلم می سازند، و به اشتباه مردم فکر می کنند که این افراد فقط فیلمساز طبیعت هستند. ممکن است که اطلاعات این افراد در مورد حیات وحش و طبیعت کامل باشد و تحقیقات هم انجام دهند ولی حقیقتا فیلمسازی متفاوت است با فردی که آگاه به محیط زیست است و فیلمسازی ربطی به آن ندارند که شما حیوانات را بشناسید، چون یک دامپزشک یا زیست شناس هم ممکن است اطلاعات خوبی داشته باشد. ولی آن کسی که فیلمساز است، تصویربرداری حیات وحش بلد است، قاب را می شناسد، سینما را بلد است. البته آدم های خیلی خاص و حرفه ای هم داریم که کار بلدند و خوب فیلم می سازند، در حال حاضر تجهیزات خوبی در ایران است، همه غواصی بلدند و اما فردی که واقعا تصویربرداری بلد باشد، کم است.

 

آیا از مشورت بزرگان و اساتید بهره گرفتید؟

بدون شک نگاه مدیرکل صدا و سیمای مرکز بوشهر جناب آقای لاوری در تولید این اثر بی اثر نبوده و اگر کمک ها و راهنمایی های او نبود شاید این اثر تولید نمی شد اما به طور خاص از شخصی مشورت نگرفتیم چون گروه تحقیق و پژوهش داشتیم کلیه اقدامات بر اساس تحقیق صورت گرفته بود و از مشورت گروه و نهادهای مرتبط با محیط زیست استفاده کردیم.

چرا از گفتار متن در این فیلم استفاده نکردید؟

یکی از ویژگی های فیلم این بود که از گفتار (نریشن) استفاده نکنیم چون شیوه تصویربرداری به شکلی بود که نیازی به گفتار نبود.

 

با توجه به اینکه مستند در جغرافیای بوشهر تولید شده ولی با زبان بین المللی تصویر تهیه شده است. آیا برای حضور در جشنواره های بین المللی برنامه ریزی کرده اید؟

از زمان شکل گیری ایده این مستند، تمام تلاش گروه این بود که کاری در اندازه های استانداردهای بین المللی تولید شود تا به بهترین کیفیت بخشی از جغرافیا و محیط زیست ایران به شکلی آبرومند به تصویر درآید امیدوارم با همکاری مراجع ذی صلاح سازمانی این مستند بتواند نماینده آبرومندی برای کشورم باشد.


گفتگو : فرشید شکیبا

alt