جهش تولید | سه‌شنبه، ۲۹ مهر ۱۳۹۹

مسیر سبز / گفتگو با کارگردان مستند مال کنون - صفحه محتوایی خبر

 

 

مسیر سبز / گفتگو با کارگردان مستند مال کنون

در بیست و ششمین همایش افق رسانه، موسیقی – تصویری با عنوان  "بچه های مال کنون" پخش شد که تصاویر ناب و صمیمی آن روح و جسم حاضرین در همایش را برای دقایقی مهمان طبیعت بکر و دیدنی و روابط زیبای انسان با طبیعت می کرد. این موسیقی – تصویر که برگرفته از مستندی به همین نام است در صدا و سیمای مرکز خوزستان تهیه و تولید شده است. از آنجا که تولید این مستند در شرایطی سخت تولید شده با محمدرضا حاجی پور کارگردان خوش ذوق آن در خصوص ویژگی ها ی تولید این مستند به گفتگو نشستیم:


1-لطفاً خودتان را معرفی و مختصری از  سوابق حرفه ای خود را بیان کنید ؟

محمدرضا حاجی پور هستم متولد  1349شهرستان لالی. ازهمان کودکی علاقمند به دنیای فرهنگ و هنر بودم و این در خانواده ما امری خدادادی و موروثی بوده است. از همان دوران دبستان خط خوشی داشتم، که با تشویق و هدایت دایی بزرگوارم که خود ازخوشنویسان و فرهیختگان است آموزش بسیار دید ه ام. بطوری که در دوره راهنمایی اولین نمایشگاه خوشنویس ام را به معرض دید عموم گذاشتم.

alt

پس از سال ها سعی و تلاش به عضویت انجمن خوشنویسان ایران درآمدم و بعد از دریافت مدرک خوشنویسی به جایی رسیدم که در امر آموزش خط نستعلیق و تحریری نیز شاگردانی داشته ام. در دوران دبیرستان علاقمند به موسیقی شدم و چون در آن زمان هیچ گونه امکانات آموزشی در این خصوص وجود نداشت بناچار باید خودم با این موضوع کنار می آمدم . پس از سال ها کوشش دراین خصوص به آهنگسازی برای گروه های سرود و تشکیل گروه های هنری پرداختم که به کسب عنوان های استانی و حتی کشوری انجامید. درسال 75 اولین بار با دوربین  فیلمبرداری و عکاسی آشنا شدم و این بار ذهنم درگیر فیلم و عکس شده بود. بالاخره در سال 80 اولین بار فیلم کوتاهی را با نام روز امتحان ساختم و عکس های زیادی هم گرفته شد، که تجربه و انگیزه خوبی بود برای قرار گرفتن و ادامه دادن این مسیر.

 

2- فعالیتهای هنری شما در چه زمینه ها و سطوحی بوده (در جشنواره ای یا نمایشگاهی شرکت کرده بودید)؟

بیشتر فعالیت هایم در خصوص فیلم و عکس بوده که حاصل آن هم تهیه و ساخت چند فیلم کوتاه و مستند از جمله مستند 12 قسمتی مال کنون – دژملکان - دوزویل و ...در رشته عکاسی هم چاپ و نشر ده ها پوستر - سالنامه -پکیج های عکس و روی جلد مجلات – کتب و آثار هنری مختلف و برگزاری چندین نمایشگاه داخلی و خارجی بوده است.

 

3 – هنر های دیگر و خصوصاً عکاسی، چه کمکی به فعالیت های مستند سازی کرده است؟

اساس و پیدایش هر اثری در درک معنی و مفهوم واقعی آنست. بطور کلی هر اثری می تواند در دو شکل خلاصه شود، ابتدا  شکل ظاهری آن، که خود بسیارحائز اهمیت است. ولی مهمتر از آن شکل معنایی و مفهومی آنست که دیدگاه و نگرش خاص  خالق آن اثر را بیان می کند. عکس اساس و پایه اصلی تولید فیلم می باشد. اگر چه فیلم می تواند بسیار آموزنده و سرگرم کننده باشد ولی یادمان باشد که همین فیلم از هزاران فرم عکس ساخته شده و هر فرم عکس به تنهایی میتواند فیلمی بلند و گویا  باشد.

 

4- چرا مستند سازی می کنید؟

همیشه دوست داشتم لحظه های خاص زندگی ام را ثبت و ضبط کنم، لحظه هایی که ما بی توجه از کنارشان میگذریم و شاید  هیچ وقت تکرار نشوند. غافل از اینکه می توانند نقشی اساسی در زندگی ما داشته باشند. امروزه باتوجه به پیشرفت تکنولوژی احساس می کنم فاصله ما انسان ها با هم زیاد شده و ما را به نوعی دچار سردرگمی کرده است. مستند حاصل تجربه های تلخ و  شیرین زندگی ماست تا بدانیم کجای این جهان و برای چه ایستاده ایم.


5 – مال کنون به چه معناست؟

مال کنون یا همان کوچ، در گویش بختیاری به معنی کنده شدن و جابجایی گروهی از مردم که غالبا عشایر و دامدار بوده و برای چرای دام هایشان و نهایتا امرار معاش خودشان می باشد، انجام می گیرد. در عشایر بختیاری هرساله از اوایل بهار از  گرمسیر (خوزستان) بطرف سردسیر (استانهای چهارمحال بختیاری - اصفهان و لرستان ) و از اوایل پاییز برگشت آن را انجام  می دهند.   

6 – مراحل تحقیق و تصویر برداری مجموعه مستند « مال کنون » چگونه و چقدر طول کشید؟

باوجود اینکه خودم بختیاری هستم و آشنایی نسبتا زیادی با  فرهنگ و آداب و سنن آن ها دارم، ولی بیشترین زحمت تحقیق و پژوهش کار به عهده دوست و همتبار گرامی ام آقای حمید جهانبخش بوده که همواره از دوستداران و علاقمندان این فرهنگ  بوده، که به اتفاق آقایان حسین حاجی پور(عکاس) و یعقوب حاجی پور(امورهماهنگی) انجام گرفته و بدون کمک آن ها تحقق این اثر امکان پذیر نبود. دراین فیلم ابتدا برای آشنایی بیشتر با خانواده آقای مختاری و تصویربرداری از شیوه زندگی آن ها و برنامه ریزی سفر، راهی منطقه چشمه شاه در شمال غربی شرستان لالی شدیم و پس از چند مرحله تصویربرداری و گذشت  چند هفته آماده سفر شدیم. این سفر حدود 20 روز طول کشید که از حوالی شهرستان لالی شروع و تا منطقه چلگری در  جنوب غربی شهرستان فریدونشهر که مسافتی بیش از 450 کیلومتر را در بر داشت ادامه پیدا کرد و من بایستی تمام این مسیر را تنها و بدون هیچ نیروی کمکی به انجام می رساندم و این کار مرا دشوار تر می کرد.  

alt

7 - در این سفر سخت و شیرین، از زندگی عشایر چه چیزهایی دریافت کردید؟

ایمان و اعتقاد قلبی، سادگی و صداقت، صفا و صمیمیت وسعی و تلاش برای رسیدن به هدف  مهمترین ره آورد این سفر  بود و آموختم که انسان ها را بخاطر انسانیتشان دوست داشته باشم نه چیز دیگری.    

 

8- مجموعه مستند مال کنون با سایر آثار مشابه که در زمینه کوچ عشایر ایران ساخته شده اند چه تفاوت هایی دارد؟ 

شاید تفاوت چندانی نداشته باشد، زیرا کوچ شامل فرهنگ و آداب و رسومیست که همواره به نوعی تکرار می شوند. ولی مهمترین چیز در این فیلم علاوه بر حس نستالوژیک و نگاهی ساده و صمیمی، شاید سوالی بود که همیشه ذهنم را به خود  مشغول می کرد و آن هم اینکه پیمودن این همه مسیر و تحمل رنج و سختی آن چگونه و برای چیست و برای جواب آن چاره ای جز همراهی با آنها نداشتم. ولی بارزترین تفاوت آن در انتخاب این مسیر بود زیرا بخاطر صعب العبور بودنش جزء سخت ترین راههای کوچ رو کشور محسوب می شود و شاید هم به همین علت تاکنون فیلمی از آن تهیه نشده بود و در کل شناخت  کامل این منطقه از اهمیت خاصی برخوردار بود.

 

9 – ظاهراً گروه شما یک نفر بوده و فقط شامل شخص شماست چرا این گونه بود؟

گرچه با تعدادی از دوستان و همکاران در این خصوص صحبت شد ولی سختی مسیر، طولانی بودن آن و عدم دسترسی به  حداقل امکانات باعث شد تا هیچ کدام تمایلی به این سفر نداشته باشند.

 

10– آشنایی شما با فرهنگ عشایر چه نقشی در تاکیدات دراماتیک حین تولید مجموعه مال کنون داشته است؟

طبیعتا قبل از انجام هر کاری شناخت اصولی و کلی مسائل پیرامون آن از اهمیت خاصی برخوردار است. آشنایی بامحیط، شیوه زندگی، آداب و سنن و خصوصیات اخلاقی آن ها به سادگی و زیبایی هر چه تمام تر خود را نمایان ساخته و این خود تلفیقی  زیبا ازهنر و زندگیست.  

11– بهره گیری شما از موسیقی محلی و موسیقی طبیعت در مجموعه مستند« مال کنون» چگونه بوده است؟

متاسفانه با توجه به گستردگی و غنی بودن موسیقی در قوم بختیاری جز دربعضی آثار، آن طور که باید و شاید به این مهم پرداخته نشده و معمولا در اکثر کارها هم بعلت هزینه های زیاد و زمان محدود، مجبور به تکرار بعضی از ملودی ها می شویم . در این فیلم سعی شده تا حداقل برای تیتراژ شروع و پایانی آن موسیقی جدیدی ساخته شود هر چند کوچ موسیقی و هارمونی خاص و زیبای خود را دارد و در بسیاری از صحنه ها از آمبیانس و صدای همان محیط استفاده گردیده است.

 

12 – برنامه شما برای فعالیت آینده چیست؟

در حال حاضر با توجه به پیشینه فرهنگی و تاریخی در حوزه زاگرس، سرگرم مقدمات مجموعه ای مستند از آثار تاریخی، طبیعی و  اجتماعی در قالب فیلم و عکس هستم که امیدوارم با حمایت دوستداران و علاقمندان این مرز و بوم به انجام برسد.    

alt